BCG Model, SDGs 11, โครงการยุทธศาสตร์ 2569

โครงการนวัตกรรมการผลิตเชื้อเพลิงชีวมวลอัดแท่งจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร ตาม BCG Model และหลักเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อยกระดับเศรษฐกิจชุมชนของเกษตรกรบ้านหนองแซซัน ตำบลประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์

บทความโดย

11
แชร์บทความนี้

ดร.เมษยา  บุญสีลา

เลขที่ 111 หมู่ที่ 9 บ้านหนองแซซัน ตำบลประโคนชัย อำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์  หนองเเซซัน ต.ประโคนชัย อ.ประโคนชัย จ.บุรีรัมย์

1. เพื่อพัฒนากระบวนการผลิตเชื้อเพลิงชีวมวลอัดแท่งจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรให้มีประสิทธิภาพสูงและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ตามแนวทาง BCG Model
2. เพื่อส่งเสริมความรู้ ทักษะในการผลิต การใช้ถ่านชีวมวลและสร้างอาชีพเสริม สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรชุมชนบ้านหนองแซซัน ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง
3. เพื่อสร้างความร่วมมือในชุมชนในการพัฒนานวัตกรรมและการใช้พลังงานทดแทนอย่างยั่งยืน

โครงการดำเนินงานตามแนวคิด Value Chain เพื่อสร้างคุณค่าจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรสู่พลังงานสะอาด ภายใต้แนวทาง BCG Economy Model และหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยแบ่งการดำเนินงานออกเป็น 3 ระยะ ดังนี้

 

กิจกรรมต้นน้ำ (Upstream)

สำรวจศักยภาพของชุมชน วิเคราะห์ชนิดและปริมาณวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร พร้อมศึกษาคุณสมบัติของวัตถุดิบและออกแบบสูตรส่วนผสมที่เหมาะสม เพื่อยกระดับวัสดุเหลือใช้ให้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตเชื้อเพลิง

ชีวมวลอัดแท่งอย่างมีประสิทธิภาพ

กิจกรรมกลางน้ำ (Midstream)

พัฒนาเครื่องมือและกระบวนการผลิตเชื้อเพลิงชีวมวลอัดแท่ง โดยออกแบบต้นแบบเตาเผาและเครื่องอัดแท่ง ทดสอบสมบัติของผลิตภัณฑ์ ประสิทธิภาพการใช้งาน ความปลอดภัย และความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพและสามารถนำไปใช้ได้จริงในชุมชน

กิจกรรมปลายน้ำ (Downstream)

ถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีสู่เกษตรกร ทดลองการตลาด ประเมินผลด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม พร้อมจัดทำคู่มือและถอดบทเรียน เพื่อส่งเสริมการขยายผลและสร้างความยั่งยืนของการใช้พลังงานทดแทนในระดับชุมชน

โครงการนี้มุ่งพัฒนานวัตกรรมการผลิตเชื้อเพลิงชีวมวลอัดแท่งจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร เพื่อเพิ่มมูลค่าทรัพยากรในชุมชนตามแนวทาง BCG Economy Model และหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิศวกรรม เทคโนโลยี และนวัตกรรมร่วมกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาพลังงานสะอาดอย่างยั่งยืน

 

ผลการดำเนินงานทำให้เกษตรกรสามารถนำวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร เช่น แกลบ ฟางข้าว ซังข้าวโพด และเศษไม้ มาแปรรูปเป็นเชื้อเพลิงชีวมวลอัดแท่งที่มีคุณภาพสูง ลดต้นทุนด้านพลังงานในครัวเรือน เพิ่มโอกาสในการสร้างอาชีพและรายได้จากการผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ขณะเดียวกันยังช่วยลดการเผาในที่โล่ง ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)

นอกจากนี้ โครงการยังเป็นต้นแบบของการบูรณาการงานวิจัย การเรียนการสอน และการบริการวิชาการ เพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชน สร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย หน่วยงานท้องถิ่น และประชาชน อันนำไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน

 

นวัตกรรมที่ได้รับ (Project Innovations)

โครงการก่อให้เกิดนวัตกรรมที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริงในชุมชน จำนวน 3 ด้าน ได้แก่

  1. นวัตกรรมด้านเครื่องมือ (Tool Innovation) ชุดเครื่องมือผลิตเชื้อเพลิงชีวมวลอัดแท่งที่เหมาะสมกับการใช้งานในระดับชุมชน ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดต้นทุน และรองรับการผลิตเชิงพาณิชย์ขนาดย่อม
  2. นวัตกรรมด้านกระบวนการ (Process Innovation) กระบวนการผลิตเชื้อเพลิงชีวมวลอัดแท่งที่ได้รับการพัฒนาและทดสอบให้มีประสิทธิภาพ สามารถใช้วัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรเป็นวัตถุดิบหลัก และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน
  3. นวัตกรรมด้านผลิตภัณฑ์ (Product Innovation) เชื้อเพลิงชีวมวลอัดแท่งคุณภาพสูง ให้ค่าความร้อนสูง ควันน้อย เผาไหม้สม่ำเสมอ เป็นพลังงานทดแทนที่ช่วยเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร และสามารถสร้างรายได้ให้แก่ชุมชนได้อย่างยั่งยืน
1. ได้นวัตกรรมการผลิตถ่านชีวมวลอัดแท่งจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร ตาม BCG Model และหลักเศรษฐกิจพอเพียงจำนวน 1 นวัตกรรม
2. ปริมาณถ่านชีวมวลอัดแท่งจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร ที่ผลิตได้หลังเสร็จสิ้นโครงการอย่างน้อย 50 กิโลกรัม
3. รายงานผลประเมินความพึงพอใจของเกษตรกรและชุมชนที่มีต่อโครงการ 1 เล่ม
4. คู่มือการผลิตถ่านชีวมวลจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร
1. ชุมชนมีการนำวัสดุชีวมวลเหลือทิ้งในชุมชนและทรัพยากรธรรมชาติมาใช้ให้เกิดประโยชน์อย่างคุ้มค่า
2. มีเทคโนโลยีและนวัตกรรมการผลิตถ่านชีวมวลอัดแท่งในชุมชน สำหรับการผลิตใช้ในครัวเรือน
3. สร้างอาชีพเสริมและมีรายได้ จากการผลิตและจำหน่ายถ่านชีวมวลอัดแท่ง ให้กับชุมชน
4. ลดค่าใช้จ่ายในการใช้เชื้อเพลิงอื่นๆในครัวเรือน
5. เกษตรกรมีความรู้และพัฒนาทักษะการผลิตถ่านชีวมวลอัดแท่งสำหรับใช้ในครัวเรือนและการผลิตเพื่อสร้างรายได้เสริม
6. ช่วยลดปัญหาสิ่งแวดล้อมและลดการปล่อยคาร์บอน ก๊าซเรือนกระจกในชุมชน
7. ส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนและการบริโภคที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน BCG Model
    1. ความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20  ปี  (พ.ศ. 2560 – 2579)

    ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

    1. ความสอดคล้องกับแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติและแผนแม่บทย่อย

           แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ

              ประเด็นเศรษฐกิจฐานราก

                   แผนแม่บทย่อย

                       การสร้างสภาพแวดล้อมและกลไกที่ส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก

    1. ความสอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13

    หมุดหมายที่ 10 ไทยมีเศรษฐกิจหมุนเวียนและสังคมคาร์บอนต่ำ

    1. เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs)

              SDGS 11. Sustainable Cityes and Communities ทำให้เมือนและการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์มีความปลอดภัยทั่วถึง พร้อมรับความเปลี่ยนแปลง และการพัฒนาอย่างยั่งยืน

    1. 5. สอดคล้องกับยุทศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏ 20 ปี

              การพัฒนาท้องถิ่น